
ABD’de günlerdir devam eden dijital sistem arızaları, ülkenin en kritik altyapılarını etkileyerek büyük bir krize dönüştü. Hava trafik kontrol sistemlerindeki arıza nedeniyle binlerce uçuş iptal edilirken, milyonlarca yolcu seyahat planlarını değiştirmek zorunda kaldı. Microsoft’un hizmetlerinde yaşanan kesintileri bankacılık işlemlerindeki sorunlar, havayolu şirketlerinin sistem arızaları ve istihbarat kurumlarındaki teknik aksaklıklar izledi. Peş peşe yaşanan olaylar Washington’da güvenlik tartışmalarını büyütürken, ABD Kongresi yetkililerden açıklama istedi. Ülkenin eskiyen dijital altyapısı ve olası siber saldırı ihtimali tartışmaların merkezine yerleşti.
ABD’DE KRİZ 12 KASIM’DA BAŞLADI
ABD’de son günlerde yaşanan teknoloji krizinin ilk büyük halkası 12 Kasım’da Microsoft 365 hizmetlerinde meydana gelen kesinti oldu. Outlook ve Exchange Online başta olmak üzere Microsoft’un kurumsal iletişim hizmetlerinde yaşanan sorunlar, çok sayıda şirketin günlük faaliyetlerini aksattı. E-posta gönderip alamayan kullanıcılar iş süreçlerinde ciddi sorunlarla karşılaşırken, Microsoft’un diğer hizmetleri de kesintiden etkilendi. Yaklaşık 24 saat süren sorun, dünya genelindeki kurumların ortak dijital altyapılara ne kadar bağımlı olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
13 KASIM’DA ABD’DE UÇAKLAR YERE İNDİRİLDİ
Teknoloji sektöründeki arızaların ardından 13 Kasım’da ABD havacılık tarihinin en büyük aksaklıklarından biri yaşandı. Federal Havacılık İdaresinin (FAA) hava trafik kontrol sistemlerinde ortaya çıkan iletişim ve radar sorunları nedeniyle ülke genelindeki uçuşların durdurulmasına karar verildi. Yaklaşık 4 saat 45 dakika boyunca yeni uçuşların kalkışına izin verilmezken, havada bulunan yaklaşık 3 bin 500 uçak güvenli şekilde iniş yaptı. FAA verilerine göre, aynı gün yaklaşık 12 bin 462 uçuş iptal edildi. Yetkililer, iptallerin tamamının doğrudan sistem arızasından kaynaklanmadığını belirtirken, ülke genelindeki havalimanlarında büyük yoğunluk oluştu.
MİLYONLARCA YOLCUNUN SEYAHAT PLANI ALTÜST OLDU
Uçuşların durdurulmasıyla birlikte New York, Los Angeles, Chicago, Dallas ve Washington başta olmak üzere ABD’nin en yoğun havalimanlarında uzun kuyruklar oluştu. Terminal binalarında bekleyen yolcular uçuşlarının ne zaman gerçekleşeceğine ilişkin bilgi almaya çalışırken, iptaller nedeniyle birçok kişi geceyi havalimanlarında geçirmek zorunda kaldı. Bazı yolcular battaniyelerle terminal zeminlerinde uyurken, valizlerini yanlarına alarak bekleyen kalabalıkların görüntüleri yaşanan krizin boyutunu ortaya koydu. İlk aşamada 1,5 milyondan fazla yolcunun seyahat aksaklıklarından etkilendiği bildirildi.
HAVA TRAFİĞİNDE ÇARPICI DÜŞÜŞ
Uçuş takip verileri, havacılık krizinin büyüklüğünü gözler önüne serdi. Flightradar24 tarafından paylaşılan bilgilere göre, ABD’ye yönelen ve normal koşullarda aynı saatlerde 3 bin 600’ün üzerinde olması beklenen havadaki uçak sayısı, uçuşların durdurulduğu süreçte 336’ya kadar geriledi. Uçakların kalkış yapamaması, yalnızca ABD içindeki seyahatleri değil, Avrupa, Kanada ve Meksika bağlantılı uçuşları da etkiledi. Bazı ülkelerde ABD’ye hareket edecek uçakların kalkışları ertelenirken, havayolu şirketleri yolcularına rezervasyon değişikliği konusunda kolaylık sağlamak zorunda kaldı.
SİSTEM ARIZASININ NEDENİ ORTAYA ÇIKTI
FAA tarafından yapılan teknik incelemelerde, hava trafik kontrol merkezlerini birbirine bağlayan eski iletişim altyapısındaki istikrarsızlığın krize yol açtığı belirlendi. Yetkililere göre, sistemin bazı bölümlerine her 4-5 saniyede yaklaşık bin bağlantı girişimi ulaşması ağ üzerinde aşırı yük oluşturdu. Teksas eyaletinin Amarillo kentindeki bir radar tesisi ile Arkansas eyaletindeki El Dorado iletişim merkezi, sorunun muhtemel kaynakları arasında gösterildi. El Dorado’da yeni yönlendirici cihazların kurulumu sırasında yaşanan sorunların sistemi etkilediği değerlendirilirken, ağdaki bazı bağlantıların devre dışı bırakılmasıyla trafik yeniden dengelendi.
KRİZİN ETKİLERİ GÜNLERCE DEVAM ETTİ
Uçuş yasağının kaldırılması havalimanlarındaki yoğunluğu hemen sona erdirmedi. Binlerce uçağın planlanan saatlerde havalanamaması, uçuş ekiplerinin çalışma programlarını ve uçakların sonraki seferlerini de etkiledi. Havayolu şirketleri iptal edilen seferlerdeki yolcuları yeni uçuşlara yerleştirmeye çalışırken, bagaj işlemleri ve aktarmalı yolculuklarda aksaklıklar devam etti. ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, eskiyen sistemlerin yenilenmemesi halinde benzer sorunların yeniden yaşanabileceği uyarısında bulundu.
HAVALİMANLARINDAKİ KAOS BİTMEDEN YENİ ARIZA
ABD genelindeki uçuşlar normale dönmeye çalışırken, 16 Kasım’da bu kez United Airlines’ın operasyonlarını etkileyen ayrı bir sistem sorunu yaşandı. Pilotların uçuş planlama uygulamalarına ve uçakların son ağırlık bilgilerine erişiminde yaşanan aksaklıklar, şirketin bazı uçuşlarının gecikmesine neden oldu. Aynı gün ABD’nin en büyük bankalarından JPMorgan Chase’in sistemlerinde de teknik sorunlar ortaya çıktı. Banka müşterileri ödeme ve işlem süreçlerinde gecikmelerle karşılaştı. Böylece havacılık sektöründeki sorunların ardından finans sistemlerinde de aksaklıklar yaşanması, ülke genelindeki dijital altyapının dayanıklılığına ilişkin tartışmaları artırdı.
APPLE VE DİĞER TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİ DE ETKİLENDİ
ABD’deki kesintiler yalnızca havacılık ve bankacılıkla sınırlı kalmadı. İnsan kaynakları ve bordro hizmetleri sunan Workday’in sistemleri 13-14 Kasım’da bazı müşterileri için kullanılamaz hale gelirken, Amazon Web Services’ın ABD’deki altyapısında 15 Kasım’da bağlantı ve kimlik doğrulama sorunları bildirildi. Apple’ın App Store, Apple Music, AppleCare ve bazı iCloud hizmetlerinde de 17 Kasım’da erişim sorunları yaşandı. Farklı şirketlerde kısa aralıklarla ortaya çıkan arızalar, kritik teknolojik hizmetlerin ne kadar kırılgan olabileceğini gündeme taşıdı.
ABD’NİN İSTİHBARAT SİSTEMİ DE ETKİLENDİ
Teknoloji krizinin en dikkat çekici gelişmelerinden biri ise ABD Ulusal Güvenlik Ajansının (NSA) iç iletişim ağında yaşanan kesinti oldu. İstihbarat faaliyetleri açısından kritik öneme sahip kurumun sistemlerinde ortaya çıkan teknik aksaklık, güvenlik endişelerini artırdı. Yetkililer, sorunun kurum içindeki bakım ve teknik değişikliklerle bağlantılı olduğunu değerlendirirken, dışarıdan gerçekleştirilen bir siber saldırıya ilişkin kanıt bulunmadığını açıkladı. Buna rağmen ülkedeki önemli kamu kurumlarından birinin de benzer dönemde arıza yaşaması, Kongrede sert soruların yöneltilmesine neden oldu.
WASHINGTON’DA KRİTİK OTURUM
Peş peşe yaşanan kesintilerin ardından 18 Kasım’da ABD Temsilciler Meclisi İç Güvenlik Komitesinde kritik bir oturum düzenlendi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton ve FBI Başkan Yardımcısı Christopher Raia, milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Oturumda havacılık, bankacılık, teknoloji ve istihbarat sistemlerini etkileyen arızaların birbirleriyle bağlantılı olup olmadığı sorgulandı. Yetkililer olayları araştırdıklarını belirtirken, ABD’nin kritik altyapılarının güvenliği konusunda daha kapsamlı inceleme yapılması yönünde talepler dile getirildi.
“BU KADAR KESİNTİYİ HİÇ GÖRMEDİM”
İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan olayların yabancı ülkeler tarafından düzenlenen kötü niyetli siber faaliyetlerden kaynaklanmadığından yüzde 98 oranında emin olduğunu açıkladı. Bununla birlikte bu kadar kısa sürede bu ölçekte teknoloji kesintisi yaşandığına daha önce tanık olmadığını da kabul etti. FBI Başkan Yardımcısı Christopher Raia ise incelenen olaylarda siber saldırıya işaret eden herhangi bir bulguya ulaşılmadığını belirterek özel sektör kuruluşlarıyla çalışmaların sürdüğünü bildirdi.
İSTİHBARAT YETKİLİSİNE ZOR SORULAR
Kongredeki oturumda Demokrat Temsilciler Meclisi Üyesi Dan Goldman, NSA’nın sistemlerinde yaşanan kesintinin nedenine ilişkin Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton’a art arda sorular yöneltti. Goldman, sorunun kurum içindeki yazılım güncellemelerinden mi yoksa dış müdahaleden mi kaynaklandığının açıkça belirtilmesini istedi. Clayton, mevcut incelemelerde dış tehdit aktörlerine işaret eden bir bulgu bulunmadığını söyledi. Ancak Goldman, açıklamaları yeterince net bulmayarak yetkilinin sorularına doğrudan yanıt vermediğini savundu.
SİBER SALDIRI ŞÜPHESİ ARAŞTIRILDI
Havacılık, bankacılık ve istihbarat kurumlarının kısa aralıklarla etkilenmesi, olayların koordineli bir siber saldırının parçası olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi. Ancak ABD’li güvenlik yetkilileri, mevcut bulguların bu yönde olmadığını açıkladı. Ulusal İstihbarat Direktörü Clayton, kesintilerin bakım çalışmaları ve teknik değişikliklerle bağlantılı ayrı olaylar olarak değerlendirildiğini belirtti. FBI da arızaların kötü niyetli siber faaliyetlerden kaynaklandığını gösteren kanıt bulunmadığını duyurdu.
YAPAY ZEKA TARTIŞMASI DA BAŞLADI
Yaşanan sistem arızalarının ardından yapay zeka teknolojilerinin siber güvenlik alanındaki etkileri de gündeme geldi. Uzmanlar, gelişmiş yapay zeka araçlarının yazılımlardaki güvenlik açıklarını daha hızlı tespit edebilmesinin teknoloji şirketlerini daha sık güncelleme yapmaya yönelttiğine dikkat çekti. Ancak yazılımlara uygulanan yeni güvenlik yamalarının bazı durumlarda beklenmeyen teknik sorunlara neden olabileceği belirtildi. Bu durum, şirketlerin güvenlik açıklarını kapatma zorunluluğu ile sistemlerin kesintisiz çalışmasını sağlama ihtiyacı arasında hassas bir denge kurmasını gerektiriyor.
ESKİYEN ALTYAPI ALARM VERİYOR
ABD’deki sistem krizinin en önemli tartışma başlıklarından biri de kritik kamu altyapısının eski teknolojilerle çalışmaya devam etmesi oldu. Özellikle havacılık sektöründe uzun yıllardır kullanılan iletişim ve radar sistemlerinin modernizasyon ihtiyacı yeniden gündeme geldi. FAA, son arızanın ardından 60’tan fazla ağ yönlendiricisinde belirli işlevleri önlem amacıyla devre dışı bıraktığını ve sorunla bağlantılı cihazların kurulumunu durdurduğunu açıkladı. Yetkililer, daha kapsamlı bir altyapı yenilemesinin gelecekte yaşanabilecek kesintileri önlemek açısından önem taşıdığını belirtti.
KRİZİN SİYASİ BOYUTU DA BÜYÜDÜ
ABD’deki aksaklıklar, teknik sorunların ötesine geçerek Washington’da siyasi tartışmalara da neden oldu. Havacılık sistemlerinin yenilenmesi için gerekli yatırımlar, federal kurumların krizlere hazırlık düzeyi ve özel teknoloji şirketlerine duyulan bağımlılık Kongrede gündeme geldi. İç Güvenlik Bakanı Mullin’in uçuş krizinin hemen ardından bir Amerikan futbolu karşılaşmasına devlet uçağıyla gitmesi de eleştirildi. Mullin ise söz konusu yolculuğun ABD hava sahasına duyduğu güvenin göstergesi olduğunu savundu.
GÖZLER YENİDEN WASHINGTON’A ÇEVRİLDİ
12 Kasım’da Microsoft hizmetlerindeki kesintiyle başlayan, ardından havalimanlarını, bankaları, teknoloji şirketlerini ve istihbarat kurumlarını etkileyen arızalar, ABD’nin dijital altyapısına yönelik tartışmaları büyüttü. Yetkililer olayların birbirleriyle bağlantılı bir siber saldırının sonucu olmadığını vurgulasa da eskiyen sistemlerin yenilenmesi ve kritik hizmetlerin kesintilere karşı güçlendirilmesi gerektiği konusunda baskı artıyor. Washington’daki incelemeler sürerken, son günlerde yaşanan aksaklıklar ülkenin teknolojiye bağımlı sistemlerinin ne kadar büyük sonuçlar doğurabilecek arızalara açık olduğunu bir kez daha gösterdi.







Yorum Yap